ජපානයෙන් අභ්යවකාශ යානයක් අඟහරු ග්රහයාගේ චන්ද්රයෙකු වන ‘ෆොබොස්’ (Phobos) වෙත පිටත්ව ගොස් ඇති වී තිබෙනවා.
එහි අරමුණ වන්නේ එම චන්ද්රයාගේ මතුපිට ඇති දූවිලි ස්වල්පයක් ලබාගෙන නැවත පෘථිවිය වෙත රැගෙන ඒමයි.
ජපන් අභ්යවකාශ ඒජන්සිය විසින් මෙහෙයවනු ලබන මෙම ‘අඟහරු චන්ද්ර ගවේෂණ’ (Mars Moons Exploration – MMX) මෙහෙයුම මගින්, අඟහරුගේ චන්ද්රයන් නිර්මාණය වූයේ කෙසේද යන්න පිළිබඳ අභිරහස විසඳා ගත හැකි වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.
මෙම මෙහෙයුම සාර්ථක වුවහොත්, අඟහරු ග්රහයාගෙන් හෝ එහි චන්ද්රයන්ගෙන් සාම්පලයක් පෘථිවියට ගෙනැවිත්, මෙහි ඇති විද්යාගාරවලදී විශ්ලේෂණය කෙරෙන පළමු අවස්ථාව මෙය වනු ඇත.
මෙම අභ්යවකාශ යානය 2027 අගෝස්තු මාසයේදී ෆොබොස් වෙත ළඟා වීමට නියමිතය.
MMX මෙහෙයුමේ සාම්පල විශ්ලේෂණ අංශයේ නියෝජ්ය ප්රධානියා වන, ස්වභාවික ඉතිහාස කෞතුකාගාරයේ (Natural History Museum) මහාචාර්ය සාරා රසල් (Prof Sara Russell) පැවසුවේ: “මීට පෙර ෆොබොස් වෙත ගොස්, එහි ද්රව්ය ස්වල්පයක් පෘථිවියට රැගෙන ඒමට සමත් වූ මෙහෙයුමක් තවමත් සිදුවී නොමැත.” යන්නයි.
සෞරග්රහ මණ්ඩලයේ අභ්යන්තර කොටසේ (inner Solar System) ඇත්තේ චන්ද්රයන් තිදෙනෙකු පමණි. එනම් අපගේ පෘථිවියට අයත් චන්ද්රයා සහ අඟහරු ග්රහයා වටා භ්රමණය වන ‘ෆොබොස්’ (Phobos) සහ ‘ඩීමොස්’ (Deimos) යන චන්ද්රයන් දෙදෙනායි.
මේ චන්ද්රයන් දෙකම ඉතා කුඩාය. ෆොබොස් හි විෂ්කම්භය කිලෝමීටර 20ක් (සැතපුම් 12ක්) පමණ වන අතර, ඩීමොස් හි විෂ්කම්භය කිලෝමීටර 10ක් (සැතපුම් 6ක්) පමණ වේ.
එසේම, මේවායේ හැඩය අක්රමවත් වන අතර, ඒවා දෙස බලන විට අභ්යවකාශයේ ඇති අල ගෙඩිවලට (space potatoes) සමාන පෙනුමක් ගනී.


